Levan Dvalishvili2026-07-132026-07-132024https://openscience.ge/handle/1/8758ადრეული თბილისური იარაღი მუდამ იპყრობდა იარაღის მოყვარულების ყურადღებას თავისი დახვეწილობითა და სილამაზით, თუმცა მათი დამამზადებელი ოსტატების შესახებ მწირი მასალებია შემონახული. XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დასაწყისში, თბილისში მოღვაწეობდა პირველხარისხოვანი ოსტატი ხეჩატურა, რომელიც ჯერ კიდევ საქართველოს მეფეთა დროიდან ითვლებოდა მეფეთა მესაჭურვლედ (მეიარაღედ). მიუხედავად იმისა, რომ ხეჩატურას მიერ დამზადებული იარაღი განსაკუთრებული ხარისხით გამოირჩევა, მის შესახებ ნაკლებად არის ცნობილი. მოცემულ სტატიაში შეკრებილია ხეჩატურას შესახებ არსებული სხვადასხვა ცნობები, დადგენილია მისი გვარის სწორი ფორმა - ბაბურიძე (მანამდე ლიტერატურაში სხვადასხვა ვერსია იყო შემოთავაზებული მის გვარზე: ბაბუროვი, ბებუროვი, ბებურიშვილი), ასევე აღმოჩნდა, რომ ხეჩატურა სპარსეთის შაჰისა და რუსეთის იმპერატორის მეიარაღედაც კი ითვლებოდა.Early examples of Tiflis arms have always attracted attention of researchers and admirers of historical arms with their refinement, beauty and a high level of craftsmanship. Unfortunately, there is little information about craftsmen who produced this kind of arms. In the late 18th century and the early 19th century, in Tiflis lived and worked the highly skilled armourer Khechatur who had been considered a royal armourer since the time of Georgian kings. Although arms crafted by Khechatur are of exceptional quality, little is known about the master himself. Due to the lack of relevant materials, E. G. Astvatsaturyan also does not mention him in her famous monograph on Caucasian arms. This article is an attempt to gather various data on Khechatur which allows to shed light on another interesting page of early Georgian arms production history.Ранние образцы тифлисского оружия всегда привлекают внимание исследователей и просто любителей исторического оружия своей изысканностью, красотой и высоким уровнем работы. К сожалению, информации о мастерах, изготавливавших такое оружие, сохранилось немного. В конце XVIII — начале XIX в. в Тифлисе работал высококлассный мастер Хечатур, считавшийся царским оружейником еще со времен царей Грузии. Хотя оружие, изготовленное Хечатуром, отличается исключительным качеством, о нем мало что известно. Из-за отсутствия соответствующих материалов о нем не упоминает и Э. Г. Аствацатурян в ее знаменитой монографии о кавказском оружии. Данная статья представляет собой попытку собрать воедино различные сведения о Хечатуре, что позволяет пролить свет на еще одну интересную страницу истории производства раннего грузинского оружия.ruХечатурТифлисбулат ХечатураХачатурГрузияоружейникსტატია სამეცნიერო ჟურნალში