ჩუხუა, მერაბChukhua, merabსკოპეტეასი, სტავროსSkopeteas, Stavrosკაკაშვილი, დიანადიანაკაკაშვილიKakashvili, DianaDianaKakashvili2026-05-182026-05-182025https://openscience.ge/handle/1/8714წინამდებარე სადისერტაციო ნაშრომის მიზანს წარმოადგენს წოვათუშური ენის სიტყვაწარმოებითი სისტემის ფუნდამენტური სინქრონიული ანალიზი, დიაქრონიული მონაცემების გათვალისწინებით. კვლევის ფარგლებში შესწავლილია არსებითი სახელების, ზედსართავი სახელების, მიმღეობების, ნაცვალსახელების, რიცხვითი სახელების, მასდარების, ზმნებისა და ზმნისართების დერივაციული და კომპოზიტური წარმოება. გამოკვეთილია პროდუქტიული სიტყვაწარმოებითი მოდელები და მოქმედი შეზღუდვები. ნაშრომში აღნუსხულია თითოეული სადერივაციო აფიქსი, განხილულია მათი ეტიმოლოგიური ასპექტები. კვლევა აგრეთვე მოიცავს წოვათუშური ენის კომპოზიტების სტრუქტურული და სემანტიკური მოდელების აღწერას. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ფუძის შენების პროცესს თითოეული მეტყველების ნაწილის ფარგლებში; უნიკალურ სიტყვაწარმოებით მოდელებს, რომლებიც წოვათუშურს გამოარჩევს სხვა ნახური ენებისგან და ქართულ ენასთან კონტაქტის გავლენას მის სიტყვაწათსაწარმოქმნო სისტემაზე. ნაშრომი მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს წოვათუშური ენის სიტყვაწარმოებითი მექანიზმების სიღრმისეულ გააზრებაში და ზოგადად, ნახურ ენათა შედარებით კვლევებში.The aim of the present dissertation is to provide a comprehensive synchronic analysis of the Tsova-Tush word-formation system, taking into account diachronic data. This study investigates the derivation and compounding of nouns, adjectives, participles, pronouns, numerals, masdars, verbs, and adverbs, identifying productive word-formation models and existing constraints. The dissertation examines each derivational affix and discusses its etymological aspects. Additionally, the dissertation describes the structural and semantic models of Tsova-Tush compounds. Particular attention is paid to stem formation processes within each part of speech, unique word-formation models distinguishing Tsova-Tush from other Nakh languages, and the influence of Georgian language contact on the Tsova-Tush word-formation system. This dissertation will make a significant contribution to the in-depth understanding of Tsova-Tush word-formation mechanisms and, more broadly, to comparative studies of Nakh languageskaწოვათუშური ენასიტყვაწარმოებითი სისტემასინქრონიული ანალიზიდიაქრონიული მონაცემებიdoctoral thesis