ცამბაია, მარიამიმარიამიცამბაიაTsambaia, MariamMariamTsambaiaმურვანიძე, მაკამაკამურვანიძეMurvanidze, MakaMakaMurvanidze2026-02-092026-02-092025https://openscience.ge/handle/1/8646სეზონური დინამიკა და მასზე დაყრდნობილი კვლევა უმნიშვნელოვანესია სწორი და სამართლიანი დასკვნების გასაკეთებლად ცოცხალი ორგანიზმების წლიური დინამიკის შესახებ. მიკროართროპოდების სეზონური დინამიკა ძირითადად შესწავლილია ნიადაგის მიკროჰაბიტატებში, ხოლო ხის ვარჯების ბინადარი ფაუნა დიდწილად შეუსწავლელია. აღნიშნული საკითხის შესასწავლად ჩავატარეთ ერთწლიანი კვლევა მდინარე ვერეს ხეობაში. საკვლევად შეირჩა ორი სხვადასხვა ტიპის ეკოსისტემა: ხელოვნური ფიჭვნარი და შიბლიაკი. ველზე გასვლისას თითოეული ეკოსისტემიდან ვიღებდით სამი ნიადაგისა და სამი ვარჯის ნიმუშს პროტოკოლის მიხედვით. ლაბორატორიაში ხდებოდა მიკროართროპოდების ექსტრაქცია სინჯებიდან და სახეობის დონემდე იდენტიფიკაცია. სულ რეგისტრირებული იქნა ჯავშნიანი ტკიპების 28 სახეობა. მათგან ხელოვნური ფიჭვნარის ეკოსისტემაში აღინიშნება 26 სახეობა, საიდანაც ნიადაგში 24, ხოლო ხის ტოტებზე - 3 სახეობა გვხვდება. შიბლიაკის ეკოსისტემაში აღინიშნება ჯავშნიანი ტკიპების 8 სახეობა, საიდანაც ნიადაგში 5, ხოლო ხის ტოტებზე - 3 სახეობა გვხვდება. ფიჭვნარში ხის ვარჯებშიც და ნიადაგშიც ინდივიდების რაოდენობის პიკი აღინიშნება გაზაფხულზე, ხოლო ყველაზე მინიმალური რაოდენობა აღინიშნა ზაფხულში. განსხვავებული სურათი მივიღეთ შიბლიაკში, სადაც ინდივიდების რაოდენობის პიკი აღინიშნა ზაფხულში, ხოლო მინიმალური რაოდენობა - გაზაფხულზე. ნიადაგის და ტოტების ბინადრი მიკროართროპოდების ფაუნა მკვეთრად განსხვავდება. ვარჯებში აღინიშნა ისეთი სპეციფიკური სახეობები, რომლებიც ნიადაგში არ გვხვდება: Scapheremaeus palustris , Cymbaeremaeus cymba და Camisia segnis. ხის ვარჯებში უნიკალური სახეობების არსებობა მიუთითებს ვარჯების, როგორც საბინადრო გარემოს მნიშვნელობაზე.Seasonal dynamics and based on research data to make correct and fair conclusions about the annual dynamics of living organisms. The seasonal dynamics of microarthropods has been mainly studied in soil microhabitats, while the fauna inhabiting tree trunks is largely unstudied. To study this, we conducted a one-year study in the Vere River Gorge. Different types of ecosystems were selected for the study: artificial pine forest and shibilyak. During the field trip, we took samples of all three items and three trunks from the community ecosystem according to the protocol. In the laboratory, microarthropods were extracted from the sample and identified to the species level. A total of 28 species of armored mites were registered. Of these, 26 species were found in the artificial pine forest ecosystem, of which 24 were found at home, and 3 species were found on tree trunks. In the ecosystem of Shiblyak, 8 species of armored ticks are found, of which 5 are found in the house, and 3 species are found on tree trunks. In the pine forest, the tree trunk contains a large number of individuals, the peak of which is on the trunk, and the smallest number is in the spring. Other images were obtained in Shiblyak, the number of individual individuals is high in the spring, the minimum number is in the spring. The microarthropod fauna of the trunks and branches is large. In the trunks, one specific species that is not an animal was noted: Scapheremaeus palustris , Cymbaeremaeus cymba and Camisia segnis. The unique species in the trunks show the importance of the trunks as a habitat.kaჯავშნიანი ტკიპებივერეს ხეობამიკროართროპოდებიხის ვარჯებიArmored mitesVere River Gorgemicroarthropodstree trunksarticle